ମାର୍ଚ୍ଚ 16ରେ ରାଜ୍ୟସଭାର 4ଟି ଆସନ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାରେ ହେବ ମତଦାନ । ସ୍ୱାଧିନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦିଲ୍ଲୀପ ରାୟଙ୍କୁ ପାଇଁ କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ ହେବ ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି । ତେବେ ଜାଣନ୍ତି କି କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂକୁ ନେଇ କଣ ରହିଛି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ। ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ‘କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ’ କଲେ କଣ ହେବ ପରିଣତି ? କାଏମ୍ ରହିବ ତ ବିଧାୟକ ପଦ ?
୨୦୦୬ରେ କୁଲଦୀପ ନାୟାର ବନାମ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ମାମଲାରେ ଚିଫଜଷ୍ଟିସ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ୱାଇ.କେ.ସବରୱାଲଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ 5 ଜଣିଆ ସାମ୍ୱିଧାନିକ ବେଞ୍ଚ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ବିଧାୟକ ମାନଙ୍କ ଭୋଟ୍ ଦେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ ।ଯାହାକି କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ ପାଇଁ ଗ୍ରୀନ୍ ସିଗନାଲ୍। ଫଳରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଧାୟକମାନେ କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଘୋଷିତ ହେବେ ନାହିଁ ।

ଏହି ପରମ୍ପରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା 2003 ମସିହାରେ…
୧୯୫୧ର Representation of the People Actକୁ ୨୦୦୩ରେ ସଂଶୋଧିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସିକ୍ରେଟ୍ ବାଲଟ୍ ପରିବର୍ତ୍ତେ ପ୍ରଚଳନ ହେଲା ଓପନ୍ ବାଲଟ୍। Conduct of Election Rulesଅନୁଯାୟୀ, ବିଧାୟକମାନେ ଭୋଟ୍ ଦେବା ପରେ ନିଜର ବାଲଟ୍ ପେପର୍‌କୁ ଦଳର ଏଜେଣ୍ଟଙ୍କୁ ଦେଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ। ନଚେତ୍ ଭୋଟ୍ ଇନଭାଲିଡ୍ ହେବ। ତେବେ ବିଧାୟକଙ୍କ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୨ରେ ଏହାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲେ ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକ କୁଲଦୀପ ନାୟର।

• ୨୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୬ରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଚାଲିଲା ବିଚାର । ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା– “ଦଳର ଏଜେଣ୍ଟଙ୍କୁ ବିଧାୟକମାନେ ଭୋଟ୍ ଦେଖାଇବା ଦଶମ ଅନୁସୂଚୀ ଅଧୀନରେ ଅଯୋଗ୍ୟତା ସୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ଧାରା ୧୯୪ର ବିଶେଷାଧିକାରକୁ କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରେ କି?”
• କିନ୍ତୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଲେ—ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ଦଳୀୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ବା ଦଳର ହ୍ୱିପ୍ ବିରୋଧରେ ଭୋଟ୍ ଦେଲେ ବିଧାୟକ ପଦ Disqualification ହେବ ନାହିଁ।
• ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କଲେ ବିଧାନସଭାରେ ନିଜ ଦଳର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅବମାନନା କଲେ ବିଧାୟକମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
• ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ, ବିଧାନସଭା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ଅଂଶ ନୁହେଁ । ତେଣୁ ଏଥିରେ ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଲାଗୁ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
• ଯେହେତୁ ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ମତଦାନ ବିଧାନସଭାର ମତଦାନ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଦଶମ ଅନୁସୂଚୀର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ ।
• ଜଣେ ବିଧାୟକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଶୈଳୀରେ ଭୋଟ୍ ଦେଲେ ସେଥିପାଇଁ ବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟତା ହରାଇବେ ନାହିଁ ବୋଲି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟଳୟ କହିଲେ ।
  ତେବେ କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ ପାଇଁ MLAଙ୍କୁ ଦଳରୁ ସସପେଣ୍ଡ କରାଯାଇ ପାରିବ, କିନ୍ତୁ ବିଧାୟକ ପଦ ରଦ୍ଦ ହେବନାହିଁ । କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ସରିବା ଯାଏଁ ବିଧାୟକ ପଦ କାଏମ୍ ରହିବ । ଅର୍ଥାତ୍ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ଅନୁସାରେ କ୍ରସ୍ ଭୋଟିଂ କଲେ ବି ରଦ୍ଦ ହେବ ନାହିଁ ବିଧାୟକ ପଦ।